Ensō woning #00

Case study

foto 01

De eerste Ensō woning is ontstaan vanuit wat er al was. Een bestaande rijwoning werd zorgvuldig ontmanteld tot ruwbouw, niet als technische ingreep maar als bewuste keuze. Door de bestaande structuur te behouden en niet volledig te slopen, werd een aanzienlijke hoeveelheid CO₂-uitstoot vermeden. Wat kon blijven, bleef. Wat nodig was, werd toegevoegd. Zo vertrekt de woning niet vanuit een blanco blad, maar vanuit respect voor materiaal, energie en context.

Het ontwerp van de woning is opgebouwd rond een helder raster, gebaseerd op de afmetingen van tatami-matten. Dit raster vormt de onderliggende logica van het volledige project. Zowel de ingrepen aan de voorgevel, de achterbouw als de interne indeling volgen dit ritme. Het raster ordent de ruimte, bepaalt verhoudingen en brengt samenhang tussen binnen en buiten, tussen oud en nieuw.

Binnen dit systeem worden terrassen en plekken voor groen geïntegreerd als volwaardige onderdelen van de architectuur. Dit valt ook op in de voorgevel. Zo wordt de woning langzaam verweven met haar omgeving en krijgt de straat een zachtere, meer levende uitstraling.

De gevelafwerking is gemaakt met verticale bamboe houtlatten. Bamboe werd gekozen omwille van zijn snelle hergroei, zijn hoge sterkte en zijn lage CO₂-impact in vergelijking met traditionele hardhoutsoorten. Het materiaal veroudert op een natuurlijke manier en draagt bij aan een warme, tactiele uitstraling, zonder zijn duurzaamheid te verliezen. De gevel wordt zo geen statisch element, maar een ademende schil die meebeweegt met de tijd.

foto 02
foto 03

Helemaal bovenaan, onder het dak, bevindt zich de zen-ruimte. Een plek los van functie en programma, bewust onttrokken aan het dagelijkse gebruik van de woning. Hier wordt de architectuur herleid tot haar kern: ruimte, licht en stilte. Deze ruimte is ontstaan vanuit de filosofie die aan Ensō Living ten grondslag ligt. De overtuiging dat rust ontstaat door bewust gekozen aandacht. Dat ruimte niet gevuld hoeft te worden om betekenis te krijgen. De zen-ruimte is geen kamer die iets moet zijn, maar een ruimte die toelaat om te zijn.

Vanuit deze plek opent zich het uitzicht over de stad. De Sint-Pietersabdij, het groen van de stadstuinen en het stedelijke landschap vormen een stille achtergrond. De stad is aanwezig, maar gefilterd. Niet als prikkel, maar als horizon. Zo blijft de verbinding met de omgeving voelbaar, zonder de rust te verstoren. Het licht valt van bovenaf binnen en verandert voortdurend doorheen de dag. Het maakt de tijd zichtbaar zonder haar te benoemen. Schaduw verschuift, lucht beweegt, stilte krijgt gewicht. In deze eenvoud kan een moment van kenshō ontstaan. Geen inzicht dat wordt gezocht of afgedwongen, maar een helderheid die zich toont wanneer het denken vertraagt en de aandacht zich opent.

foto 04

De achterbouw vormt het hart van de woning en werd volledig heropgebouwd als een verlengde van het gelijkvloers. Keuken en eetruimte vloeien door in een rustige zitruimte, een plek om tot rust te komen. De ruimtes liggen in elkaars verlengde en worden verbonden door licht, zicht en materiaal, zodat het wonen zich vanzelf ontvouwt. Grote raamopeningen verbinden de woning met het binnenkoertje. De grens tussen binnen en buiten wordt zorgvuldig gekaderd en verzacht. Vanuit de zitruimte kijkt men uit op het groen, dat doorheen de seizoenen subtiel verandert.

Het binnenkoertje is geen tuin om te gebruiken, maar een plek om naar te kijken, een stille tegenhanger van het interieur. Het werd bewust verlaagd opgevat als een wadi. Regenwater wordt hier tijdelijk opgevangen en krijgt de tijd om in de bodem te infiltreren. Bij hevige regenval vult het verlaagde platform zich met water en ontstaat er een tijdelijk wateroppervlak. Vanuit de woning kijkt men dan uit op een rustig vijvertje; een rustig en veranderlijk element dat het ritme van het weer zichtbaar maakt en vertraagt.

De woning zelf is licht verhoogd geplaatst, zodat de omgeving onder de woning kan doorlopen en de relatie met het maaiveld voelbaar blijft. Water, groen en architectuur grijpen hier in elkaar als één samenhangend geheel. Niet als technisch systeem, maar als een vanzelfsprekend onderdeel van het wonen.

De achterbouw toont hoe Ensō Living omgaat met ruimte en natuur in een stedelijke context. Door te vertragen, te kaderen en plaats te laten voor verandering ontstaat een woonomgeving die rust brengt, midden in de stad.